BLOG

AI + IE = AU

In de vorige blog brengt mijn collega Helen Maatjes een aantal zaken naar voren over AI in relatie tot “kunst” en “auteursrecht”. Het belang van die discussie blijkt meteen ook met het verschijnen van een artikel van de Leidse hoogleraar Dirk Visser in het NJB van 17 februari j.l. over “Robotkunst en auteursrecht”. Alweer 3 jaar geleden was er de tafelrede van Berber Brouwer. Het onderwerp van die tafelrede op het IE-diner van 30 januari 2020 was “het einde van de intellectuele schepping”. In haar rede schetst Berber Brouwer een toekomstperspectief voor het auteursrecht. Dat auteursrecht lijkt toch niet weggelegd voor resultaten van AI-programma’s (een algoritme of anderszins) of –apparaten.

“Misschien moeten we toegeven dat we in het auteursrecht als sinds de uitvinding van internet achter de feiten aanlopen. Het najagen van vergoedingen voor steeds nieuwe verdienmodellen is als dweilen met de kraan open.”

In mijn blog destijds was ik helemaal met Berber eens. Het internet werd vanaf het begin door traditionele auteursrecht-vertegenwoordigers al gezien als “één grote illegale kopieermachine”. Egbert Dommering sprak begin jaren 90 van de vorige eeuw al van een “electronisch vergiet” waardoor het auteursrecht zou kunnen verdwijnen.
Lees verder

Gaan Artificial Intelligence en kunst wel samen?

Gaan Artificial Intelligence en kunst wel samen?

Eerder dit jaar stond er in de Volkskrant een artikel[1] over de vraag of kunstwerken die door Artificial Intelligence software is gemaakt, inbreuk maken op de auteursrechten van de kunstenaars op wiens werk de ‘artificial’ werken zijn gebaseerd.

2023 lijkt het jaar van artificial intelligence te worden. Met dagelijks nieuws over ChatGPT en alle gevolgen daarvoor voor banen en mensen en deze ‘class action’ zaak die de kunstenaars in de VS zijn begonnen tegen diverse software ontwikkelaars, gaan we binnenkort zien of onze bestaande wetten wel tegen deze ontwikkelingen zijn opgewassen.

Met het beschikbaar komen van de AI-software waarmee afbeeldingen gegenereerd kunnen worden, zoals Midjourney, DALL-E en Stable Diffusion, kan iedereen kunst laten maken in bijvoorbeeld de stijl van een bekende kunstenaar. Zo heb ik via Dall-E kunstwerken laten maken. In slechts een paar seconden leverde de opdracht “a surrealistic painting in the style of Dali of a female lawyer” de volgende werken op.

Dit is natuurlijk ontzettend leuk om uit te proberen en in de praktijk zal dit gebruik ook steeds vaker en op grotere schaal plaatsvinden, maar de juridische vragen stapelen zich hierbij op. Zijn deze werken creatief te noemen, wie is dan de rechthebbende en vooral, hoe zit het met de auteursrechten van bestaande kunstenaars? De softwareprogramma’s halen natuurlijk hun informatie ergens vandaan om deze werken te creëren. Er ligt namelijk een enorme dataset aan ten grondslag waaruit de programma’s hun informatie halen en op basis waarvan deze ‘nieuwe’ werken worden gecreëerd.

Inbreuk? Stijl?

In het algemeen geldt; een stijl is niet door het auteursrecht beschermd. Iedereen mag schilderen ‘in de stijl van’ een bekende kunstenaar. Wat niet mag is het overnemen van auteursrechtelijk beschermde elementen waardoor de totaalindruk tussen beide werken overeenstemt.

Door de AI-software opdrachten te geven om een werk te vervaardigen dat ‘in de stijl’ is van Dali of een andere kunstenaar, zou je dan ook kunnen volhouden dat het resultaat van dit werk geen inbreuk oplevert. De totaalindruk wijkt waarschijnlijk af van bestaande werken en er zijn geen auteursrechtelijk beschermde elementen overgenomen. De Amerikaanse kunstenaars die hun claim bij de softwaremakers hebben neergelegd, zullen hier dus nog wel een lastig punt hebben.

Wel zoekt de AI-software in een database waarin al deze kunstwerken zijn opgenomen. De vraag is natuurlijk hoe deze in die database terechtkomen. Als deze zijn overgenomen (en dus verveelvoudigd) zonder de toestemming van de maker, ligt het voor de hand dat die handeling wel auteursrechtinbreuk kan opleveren.

Is er sprake van auteursrecht? Wie is dan de rechthebbende?

Kan ik nu auteursrechten claimen op de hierboven afgebeelde AI-gegenereerde werken? Ik heb zelf weinig creatiefs gedaan, alleen een zoekopdracht verzonnen. Daarmee lijkt het auteursrecht dan ook direct van de baan. Om auteursrecht te kunnen claimen, moet ik immers wel een creatieve bijdrage hebben geleverd.

Maar zou de computer dan rechthebbende kunnen zijn? De Auteurswet gaat uit van een menselijke maker, waardoor ook deze route al snel wordt afgesloten. We zouden dan nog verder moeten zoeken naar de makers van de software die ervoor hebben gezorgd dat de AI-software doet wat hij doet. Maar het kenmerk van AI is dat deze software altijd in ontwikkeling blijft en altijd blijft doorleren, waardoor het ook wel heel erg vergezocht lijkt om de makers de credits toe te kennen van alle kunstwerken die middels hun AI-tool worden vervaardigd.

Echte antwoorden hebben we alleen nog niet. Het komende jaar zal er ongetwijfeld meer nieuws komen over in ieder geval de Amerikaanse zaak waarin zelfs een schadevergoeding van 5 miljard dollar wordt gevorderd. Zo’n vaart zal het in Nederland vast niet lopen, maar wij houden het in ieder geval in de gaten!

Volg ons via Linkedin en Instagram en blijf op de hoogte. Vragen? Neem contact op met Helen Maatjes (helen@thelegalgroup.nl)

[1] https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/kunstenaars-starten-rechtszaak-kunstmatige-intelligentie-maakt-inbreuk-op-ons-auteursrecht~bc8afc46/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.ie-forum.nl%2F

Vergeet niet hoe waardevol een merkregistratie voor jouw bedrijf is!

Vergeet niet hoe waardevol een merkregistratie voor jouw bedrijf is!

Uit een enquête uitgevoerd door het Europese SME Fund blijkt dat slechts 1 op de 10 kleine of middelgrote ondernemingen (kmo’s) een merk- of modelrecht of een andere registratie met betrekking tot intellectueel eigendom bezitten.

Waarom doen ondernemingen dit niet?

No alternative text description for this image

De belangrijkste reden blijkt dat ondernemingen geen voordeel in een registratie zien. Dat is ontzettend jammer, nu uit eerder onderzoek juist bleek dat ondernemingen die hun merken en modellen goed hebben vastgelegd zo’n 56% hogere opbrengsten hebben dan ondernemingen zonder registraties. (https://thelegalgroup.nl/hoe-merken-waarde-creeren-voor-jouw-onderneming/)

Verder lijkt het er op dat ondernemingen onvoldoende weten over merkrechten of denken dat het heel kostbaar is. Gelukkig is hiervoor dan goed nieuws!

Je kunt bij ons terecht met alle vragen over merkregistraties, merkonderzoeken, vereisten of strategieën voor het op de juiste wijze vastleggen van merken of modellen. Doe je dat in de periode vanaf 23 januari a.s. dan helpen we je ook bij het aanvragen van een subsidie voor het registreren van merken en modellen, waardoor je tot wel maximaal zo’n 75% van de kosten van het SME Fund kunt terugkrijgen!

Het afgelopen jaar hebben wij al diverse ondernemingen op deze manier geholpen bij het vastleggen van merken en modellen. Let wel op; de subsidiemiddelen zijn beperkt en beschikbaar volgens het principe “wie het eert komt, het eerst maalt”.

Neem contact met ons om de mogelijkheden te bespreken: Helen Maatjes helen@thelegalgroup.nl

Wordt alle reclame ontoelaatbaar?

Het is al weer even geleden dat de 2e druk van mijn Ontoelaatbare reclame verscheen (1994). Toen was (ook) dat reclamerecht nog redelijk behapbaar en in een monografie te beschrijven. Sindsdien zijn er tal van regels bijgekomen, zowel algemeen als voor allerlei specifieke producten en diensten, zowel nationaal als unierechtelijk. Het is een behoorlijk complex juridisch domein geworden.

Ik ben voor het hele gebied van IER altijd tamelijk bezinnend (en kritisch) geweest, voornamelijk vanuit een (theoretisch, wetenschappelijk) economisch en later ook filosofisch perspectief.

Een deel van ons vakgebied is nu vanuit een praktisch perspectief onder kritiek gesteld, en niet zo’n beetje. In het recent verschenen boek “Genoeg van reclame“, Over de ondermijnende invloed van marketing en reclame en wat we eraan kunnen doen …
Lees verder

Duurzaamheid en/of IE?

Charlotte de Nerée-Vrendenbarg en Nina Dorenbosch verzorgden op 7 december 2022 de Leiden Law Lunch over het thema Duurzaamheid & IE. Charlotte (Universiteit Leiden en plv. rb. Den Haag) sprak over duurzamere en socialere alternatieven voor opslag en vernietiging van inbreukmakende goederen. Wat is de potentiële rol van het recht op milieubescherming van art. 37 Handvest EU in de IE-procedure, en hoe kunnen advocaten en rechters bijdragen aan de verduurzaming van de IE-praktijk? Nina (IE advocaat Bird en Bird) had het over het fenomeen upcycling en de juridische hobbels die men daarbij kan tegenkomen. Upcycling wordt gezien als een stap op de weg naar verduurzaming in de mode-industrie, maar kan het fenomeen worden ingepast in het huidige IE systeem en zo ja, hoe? Hele interessante vragen die mij nog eens deden en doen nadenken over de ratio van veel IE.

Andere rollen voor IE? Andere rationales? Of gewoon minder IE?
Lees verder

Een kenmerkende lichaamshouding in het auteursrecht en in het merkenrecht – waar gaan we met IE naar toe?

In het auteursrecht bestaat het zgn. portretrecht. Je zou denken: een portret is een portret. Maar dat is niet zo. Ook een look-alike is iemands portret en ook een “kenmerkende lichaamshouding” is een portret. In het merkenrecht zien we een vergelijkbare uitbreiding. Met de vondst van de zgn. “niet-traditionele merken”, zoals het bewegingsmerk. Daarmee wordt een kenmerkende lichaamshouding ook mogelijk als merk. Zoals blijkt in het voorbeeld van Usain Bolt. Waarom gebeurt dit in het IE-recht? Wordt er over nagedacht? Is het wenselijk, of juist niet?

Lichaamstaal is afhankelijk van de situatie. Toch bestaat er ook een persoonlijke lichaamstaal. Uit de persoonlijke lichaamstaal van mensen lees je iets over hun karakter, hun afkomst en hun voorkeuren. Je kunt lichaamstaal beter leren begrijpen, maar soms hebben bepaalde houdingen, gebaren en gezichtsuitdrukkingen meer met de persoon in kwestie te maken. Pas als je de ander goed kent, kun je zijn lichaamstaal in de juiste verhouding zien.

Een kenmerkende lichaamshouding als “intellectuele eigendom” of als publiek domein?

Lees verder