Categorie archieven: Auteursrecht

Gaan Artificial Intelligence en kunst wel samen?

Gaan Artificial Intelligence en kunst wel samen?

Eerder dit jaar stond er in de Volkskrant een artikel[1] over de vraag of kunstwerken die door Artificial Intelligence software is gemaakt, inbreuk maken op de auteursrechten van de kunstenaars op wiens werk de ‘artificial’ werken zijn gebaseerd.

2023 lijkt het jaar van artificial intelligence te worden. Met dagelijks nieuws over ChatGPT en alle gevolgen daarvoor voor banen en mensen en deze ‘class action’ zaak die de kunstenaars in de VS zijn begonnen tegen diverse software ontwikkelaars, gaan we binnenkort zien of onze bestaande wetten wel tegen deze ontwikkelingen zijn opgewassen.

Met het beschikbaar komen van de AI-software waarmee afbeeldingen gegenereerd kunnen worden, zoals Midjourney, DALL-E en Stable Diffusion, kan iedereen kunst laten maken in bijvoorbeeld de stijl van een bekende kunstenaar. Zo heb ik via Dall-E kunstwerken laten maken. In slechts een paar seconden leverde de opdracht “a surrealistic painting in the style of Dali of a female lawyer” de volgende werken op.

Dit is natuurlijk ontzettend leuk om uit te proberen en in de praktijk zal dit gebruik ook steeds vaker en op grotere schaal plaatsvinden, maar de juridische vragen stapelen zich hierbij op. Zijn deze werken creatief te noemen, wie is dan de rechthebbende en vooral, hoe zit het met de auteursrechten van bestaande kunstenaars? De softwareprogramma’s halen natuurlijk hun informatie ergens vandaan om deze werken te creëren. Er ligt namelijk een enorme dataset aan ten grondslag waaruit de programma’s hun informatie halen en op basis waarvan deze ‘nieuwe’ werken worden gecreëerd.

Inbreuk? Stijl?

In het algemeen geldt; een stijl is niet door het auteursrecht beschermd. Iedereen mag schilderen ‘in de stijl van’ een bekende kunstenaar. Wat niet mag is het overnemen van auteursrechtelijk beschermde elementen waardoor de totaalindruk tussen beide werken overeenstemt.

Door de AI-software opdrachten te geven om een werk te vervaardigen dat ‘in de stijl’ is van Dali of een andere kunstenaar, zou je dan ook kunnen volhouden dat het resultaat van dit werk geen inbreuk oplevert. De totaalindruk wijkt waarschijnlijk af van bestaande werken en er zijn geen auteursrechtelijk beschermde elementen overgenomen. De Amerikaanse kunstenaars die hun claim bij de softwaremakers hebben neergelegd, zullen hier dus nog wel een lastig punt hebben.

Wel zoekt de AI-software in een database waarin al deze kunstwerken zijn opgenomen. De vraag is natuurlijk hoe deze in die database terechtkomen. Als deze zijn overgenomen (en dus verveelvoudigd) zonder de toestemming van de maker, ligt het voor de hand dat die handeling wel auteursrechtinbreuk kan opleveren.

Is er sprake van auteursrecht? Wie is dan de rechthebbende?

Kan ik nu auteursrechten claimen op de hierboven afgebeelde AI-gegenereerde werken? Ik heb zelf weinig creatiefs gedaan, alleen een zoekopdracht verzonnen. Daarmee lijkt het auteursrecht dan ook direct van de baan. Om auteursrecht te kunnen claimen, moet ik immers wel een creatieve bijdrage hebben geleverd.

Maar zou de computer dan rechthebbende kunnen zijn? De Auteurswet gaat uit van een menselijke maker, waardoor ook deze route al snel wordt afgesloten. We zouden dan nog verder moeten zoeken naar de makers van de software die ervoor hebben gezorgd dat de AI-software doet wat hij doet. Maar het kenmerk van AI is dat deze software altijd in ontwikkeling blijft en altijd blijft doorleren, waardoor het ook wel heel erg vergezocht lijkt om de makers de credits toe te kennen van alle kunstwerken die middels hun AI-tool worden vervaardigd.

Echte antwoorden hebben we alleen nog niet. Het komende jaar zal er ongetwijfeld meer nieuws komen over in ieder geval de Amerikaanse zaak waarin zelfs een schadevergoeding van 5 miljard dollar wordt gevorderd. Zo’n vaart zal het in Nederland vast niet lopen, maar wij houden het in ieder geval in de gaten!

Volg ons via Linkedin en Instagram en blijf op de hoogte. Vragen? Neem contact op met Helen Maatjes (helen@thelegalgroup.nl)

[1] https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/kunstenaars-starten-rechtszaak-kunstmatige-intelligentie-maakt-inbreuk-op-ons-auteursrecht~bc8afc46/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.ie-forum.nl%2F

Een kenmerkende lichaamshouding in het auteursrecht en in het merkenrecht – waar gaan we met IE naar toe?

In het auteursrecht bestaat het zgn. portretrecht. Je zou denken: een portret is een portret. Maar dat is niet zo. Ook een look-alike is iemands portret en ook een “kenmerkende lichaamshouding” is een portret. In het merkenrecht zien we een vergelijkbare uitbreiding. Met de vondst van de zgn. “niet-traditionele merken”, zoals het bewegingsmerk. Daarmee wordt een kenmerkende lichaamshouding ook mogelijk als merk. Zoals blijkt in het voorbeeld van Usain Bolt. Waarom gebeurt dit in het IE-recht? Wordt er over nagedacht? Is het wenselijk, of juist niet?

Lichaamstaal is afhankelijk van de situatie. Toch bestaat er ook een persoonlijke lichaamstaal. Uit de persoonlijke lichaamstaal van mensen lees je iets over hun karakter, hun afkomst en hun voorkeuren. Je kunt lichaamstaal beter leren begrijpen, maar soms hebben bepaalde houdingen, gebaren en gezichtsuitdrukkingen meer met de persoon in kwestie te maken. Pas als je de ander goed kent, kun je zijn lichaamstaal in de juiste verhouding zien.

Een kenmerkende lichaamshouding als “intellectuele eigendom” of als publiek domein?

Lees verder

Voor wie is het auteursrecht er eigenlijk?

Voor de auteur, hoor ik u al zeggen. De Auteurswet gebruikt het woord “maker”, omdat het niet alleen over geschreven zaken gaat. Alles wat je kunt maken (in de zin van creatief ontwerpen) daar heb je auteursrecht op. Het auteursrecht is er dus voor de maker. Maar is dat zo?

LIRA nieuwsbrief editie 63 van juni 2022 heeft een kop: “Geef het auteursrecht terug aan de auteur“. Dat geeft tenminste te denken. In diezelfde nieuwsbrief staat ook een persoonlijk verhaal van Michael Berg, auteur en creatieveling, die het heeft over zijn verdienmodel.

Lees verder

Soms lijkt het best wel veel op elkaar, maar mag het toch!

Het vaststellen van een IE-inbreuk is (bijna) nooit een vooraf uitgemaakte zaak. Dirk Visser schreef er “lang geleden” zijn oratie over. Het ABC van iedere IE-inbreuk. Een mooi analyserend overzichts”werk”. Lees hier maar in het kort en in zijn eigen woorden over die twee basis-emoties in het IE-recht: “vernieuwen is goed” en “nabootsen is slecht”.

In deze blog geef ik drie recente voorbeelden die “geen inbreuk” opleverden. Het is allemaal uit te leggen, maar vooraf ook lastig in te schatten.  Ik leg u een Amerikaans voorbeeld voor (met relevantie voor onze rechtskring), een voorbeeld van het EU merkenbureau en een uitspraak van een Nederlandse lagere rechter. Het quiz-effect is er natuurlijk nu al een beetje van af ….

Lees verder

Kennisdisseminatie over intellectuele eigendom (3) – Nu voor de beroepsgroep

Vanuit mijn langjarige academische achtergrond vind ik het altijd waardevol als er laagdrempelig aandacht komt en is voor intellectuele eigendom. Twee eerdere blogs gingen daar recent over. De eerste positief, over de NL overheidsagenda op dit punt. De tweede negatief, over de economische nonsens waarmee vaak een onderbouwing of zelfs een rechtvaardiging voor ie wordt gegeven.

Maar nu anders. Voor juristen-niet-specialisten en voor andere geinteresseerden–met-enige-IE-kennis bestaan natuurlijk ook tal van opleidingen. De VU Academy heeft een leergang IE. De Martens Academie verzorgt een IE-opleiding. Veel universiteiten en HBO-instellingen verzorgen IE cursussen. DeLex doet ook het nodige. Mooi.

PAO Leiden organiseerde najaar 2021 voor het eerst een serie Leiden IE Law Lunches. Digitaal. ZOOM. In een uurtje “even bijpraten”.  Ik zag het met enige bewondering voorbij komen. Maar ik deed niet mee. Dit voorjaar (2022) komt de volgende serie. Nu ga ik er maar eens wel aan meedoen. Met een knipoog naar Dirk Visser. Hij en ik hebben al heel lang een “IE band” – geheel op afstand overigens. Ik ben geen influencer en ik maak dus zeker geen reclame voor dit nieuwe product. Ik signaleer gewoon een vernieuwend initiatief waar het kennisdisseminatie over IE betreft.

Lees verder