IE-rechten op interpunctie, een letter, een cijfer, een lettertype, een woord, een geluid of een stijl. Ofwel: over minimalisme in het IE-recht

Romeinen klagen Rumag aan voor gebruik puntjes tussen de woorden

30 maart 2020 door Sake van der Wal en Jos Maalderink in De Speld

De problemen blijven zich opstapelen voor Rumag. Gisteren werd in Zondag met Lubach al wereldkundig gemaakt dat ze hun quotes uit het Engels jatten, vanochtend kreeg het populaire mediamerk een gepeperde brief op de deurmat van de Romeinen. De oude beschaving beschuldigt Rumag ervan hun manier van schrijven, met puntjes tussen elk woord, te hebben geplagieerd.

“Allemaal leuk en aardig die puntjes, maar wij deden dat 2000 jaar geleden al”, zegt advocaat Marcus Tullius Cicero namens de Romeinen.

“Het is onderdeel van onze beschaving, je kunt dat niet zomaar kopiëren en op een T-shirt zetten. Hoelang nog, Rumag, zult u ons geduld op de proef stellen en ons plagiëren?”

De Romeinen eisen dat Rumag, als het schuldig wordt bevonden, publiekelijk voor de leeuwen wordt gegooid. “Zoals ze bij ons zeggen: DURA·LEX·SED·LEX.”

Romeins rumoer all around

Zo schreef De Speld 3 dagen geleden. De wikipedia pagina over Rumag is genomineerd om verwijderd te worden. De eerste IE-blog was gisteren ook al geschreven. En het BBIE kwam met een “persbericht” (5 vragen over IE naar aanleiding van …). Wat is er aan de hand? Als inmiddels Of counsel op leeftijd ben ik weliswaar een Vage Vriend van De Speld, maar moest ik – zeker op 1 april – voor Rumag twee keer met mijn ogen knipperen. Ik ben niet zozeer van de Rude Magazines, maar zeker wel van Monty Python. Spot the difference.

In deze tijden van corona wordt het minimalisme in allerlei domeinen vaak heroverwogen. Deze blog gaat dan maar over het minimalisme in het IE-recht. Hoe klein moet iets zijn om onder de drempel van IE-bescherming te vallen? Ik ga het na voor het auteursrecht, het merkenrecht en het modelrecht, in samenhang. En blog-kort door de bocht. Ik hou het juridisch. Want de verwijten over verdienen aan de creativiteit dan wel de ziekte van anderen, die treffen best een veel ruimere kring, waarbij ik dan maar een beetje neutraal denk aan uitgevers en zorgverzekeraars. Maar dat geheel terzijde.

Op zoek naar de bodem van IE

In het auteursrecht geldt de drempel van originaliteit. Officieel: iets moet een eigen oorspronkelijk karakter hebben en het persoonlijk stempel van de maker dragen. Het tegendeel van “origineel” is “banaal” (jurisprudentie). In het merkenrecht moet er sprake zijn van “onderscheidend vermogen”. Het teken moet “niet te eenvoudig” en “niet te ingewikkeld” zijn. En in het modelrecht geldt de (relatieve) nieuwheidseis en de eis van een “eigen karakter” (een lagere drempel dan in het auteursrecht overigens).

Hoever komen we daar mee? Ik zet een paar dingen onder elkaar.Met een paar linkjes naar onderliggende “waarheden”.

Het “iets” / object

Toets aan het criterium

En dus wel of geen IE

8

Niet origineel

Niet onderscheidend

Niet nieuw

Geen auteursrecht

Geen merkrecht

Geen modelrecht

Q

Niet origineel

Niet onderscheidend

Niet nieuw

Geen auteursrecht

Geen merkrecht

Geen modelrecht

Niet origineel

Niet onderscheidend

Niet nieuw

Geen auteursrecht

Geen merkrecht

Geen modelrecht

4711

Niet origineel

Onderscheidend

Nieuw (?)

Geen auteursrecht

Wel merkrecht (WIPO 276013-4711)

Geen modelrecht (woord v. logo)

3M

Niet origineel

Onderscheidend

Nieuw (?)

Geen auteursrecht

Wel merkrecht (WIPO 1519361- 3M)

Geen modelrecht (woord v. logo)

appel

appels en peren

Niet origineel

Niet onderscheidend (?)

Niet nieuw

Geen auteursrecht

Geen merkrecht (wel in beeldmerk)

Geen modelrecht

jumbo

olifant

Niet origineel

Wel onderscheidend

Niet nieuw

Geen auteursrecht

Wel merkrecht (vele inschrijvingen)

Geen modelrecht

samba

rumba

tango

Niet origineel

Wel onderscheidend

Niet nieuw

Geen auteursrecht

Wel merkrecht (vele inschrijvingen)

Geen modelrecht

verrukkuluk

Origineel

Onderscheidend (?)

Nieuw

Wel auteursrecht (HR)

Wel merkrecht (niet ingeschreven)

Geen modelrecht (woord)

wijnen, wijnen, wijnen

Niet origineel (?)

Niet onderscheidend

 

Niet nieuw

Geen auteursrecht

Geen merkrecht (ingeschreven is “HALF 12, WIJ GAAN WIJNEN, WIJNEN, WIJNEN” (nr1400459)

Geen modelrecht

Origineel

Onderscheidend

Nieuw

Wel auteursrecht

Wel merkrecht

Wel modelrecht (logo)

Origineel

Onderscheidend

Nieuw

Wel auteursrecht

Wel merkrecht

Wel modelrecht (logo)

IE

Niet origineel

Niet onderscheidend

Niet nieuw

Geen auteursrecht

Geen merkrecht

Geen modelrecht (woord v. logo)

Origineel

Niet onderscheidend

Nieuw

Auteursrecht

Geen merkrecht (BBIE weigering)

Wel modelrecht (BBIE nr 86204-01)

Origineel

Onderscheidend

Nieuw

Wel auteursrecht

Wel merkrecht

Wel modelrecht (logo)

Wij dansen de Samba

Niet origineel

Niet onderscheidend

Niet nieuw

Geen auteursrecht

Geen merkrecht

Geen modelrecht

Wij.dansen.de.Samba

Origineel (?)

Onderscheidend

Niet nieuw (?)

Wel auteursrecht

Wel merkrecht (niet aangevraagd)

Geen modelrecht

Snelle Jelle

Niet origineel

Onderscheidend

Niet nieuw

Geen auteursrecht

Wel merkrecht (BBIE nr 0730196)

Geen modelrecht (woord v. logo)

Origineel

Onderscheidend

Nieuw

Wel auteursrecht

Wel merkrecht (BBIE nr. 0972806)

Wel modelrecht

JoeJoe

Niet origineel

Onderscheidend

Niet nieuw

Geen auteursrecht

Wel merkrecht (BBIE.nr 1038473)

Geen modelrecht

Have a break ….

Niet origineel (?)

Onderscheidend

Niet nieuw

Geen auteursrecht

Wel merkrecht (HvJEU)

Geen modelrecht

Origineel

Onderscheidend

Nieuw

Wel auteursrecht

Wel merkrecht

Wel modelrecht

Logica brengt je van A naar B

Verbeelding brengt je overal

Origineel

Niet onderscheidend

Niet nieuw

Wel auteursrecht

Geen merkrecht

Geen modelrecht

de eerste negen noten van “Für Elise” van Beethoven

Origineel

Onderscheidend

Niet nieuw

Geen auteursrecht (meer)

Wel merkrecht (HvJEU 2003)

Geen modelrecht

Een ringtone

Origineel

Onderscheidend

Nieuw

Wel auteursrecht

Wel merkenrecht

Geen modelrecht (geluid v. vorm)

Wat zien we nu aan algemene zaken in bovenstaande tabel?

Al te basale “ietsen” / objecten zijn banaal (geen auteursrecht, te eenvoudig (geen merkrecht) en niet nieuw (geen modelrecht). Dat geldt als uitgangspunt voor één enkele letter, één enkel cijfer, één enkel woord of ook een paar woorden.

Toevoeging van een grafisch element leidt al snel tot IE-bescherming. Dat maakt iets wat het niet is (soms) juist wél origineel, onderscheidend of nieuw. Je gaat dan richting logo. Bijna elk logo voldoet daaraan, ook al is het “alleen maar” met een bepaald lettertype of een bepaalde schrijfwijze.

Het auteursrecht is niet zo moeilijk. Als je weet wat “banaal’ is. Het merkenrecht is ook best wel duidelijk. heel veel is mogelijk als “teken”, zeker na de laatste verschuiving richting digitale registratiemogelijkheden. Het modelrecht is nog het lastigst. Want “nieuwheid” is relatieve nieuwheid (anders dan in het octrooirecht), en dat is niet de enige eis. Voor je het weet raak je verzeild in een discussie over wat het vormgevingserfgoed is. Altijd lastig. Dat wist die Romeinen ook al.

Bij meer vragen gewoon even bellen of mailen met TLG.

Deze kort-door-de-bocht-blog ging over de vraag of je ergens een IE-recht op kunt hebben. Een heel andere vraag is of iemand die jouw “iets”/ object gebruikt vervolgens dan inbreuk maakt. In het auteursrecht mag je niet “overnemen”, maar wel citeren en nog veel meer. In het merkenrecht wordt verwarringsgevaar tegengegaan. In het merken- en in het modellenrecht speelt ook de klasse waarin het merk of model is ingeschreven. En er zijn algemene zaken als de vrijheid van meningsuiting en creatieve vrijheid. Daar kom ik in volgende blogs nog wel wat uitvoeriger op terug.

Bronnen: