Ook in spoedgevallen
jouw New Legal partner.
Spoednummer: 06-51 94 11 54
TLG – Kantoor AMSTERDAM

TLG – Kantoor AMSTERDAM

De Lairessestraat 107
1071 NX Amsterdam

TLG – Kantoor Den Haag

TLG – Kantoor Den Haag

Badhuisweg 84
2587 CL Den Haag

TLG – Kantoor Rotterdam

TLG – Kantoor Rotterdam

Veerkade 1
3016 DE Rotterdam

Auteur: Helen Maatjes Gelezen: 2639

Crompouce en merkenrecht: wie mag de naam en het product gebruiken?

De Crompouce groeide in 2023 uit tot een enorme hype. Maar met het succes ontstond ook een juridische discussie. De Utrechtse bakkerij Bammetje Bakery had de naam Crompouce al in 2020 als merk laten registreren en wilde optreden tegen ondernemers die dezelfde naam en vergelijkbare producten gebruikten. Maar kun je een populaire productnaam eigenlijk beschermen? En hoe zit het met de bescherming van het product zelf? We beantwoorden twee belangrijke vragen, gevolgd door een kritische beschouwing van onze Of Counsel Rudi Holzhauer.

Is de naam Crompouce beschermd?

De Utrechtse bakkerij Bammetje Bakery liet de merknaam Crompouce in 2020 registreren. Met een merkregistratie kun je onder bepaalde voorwaarden optreden tegen andere partijen die dezelfde of een overeenstemmende naam gebruiken voor dezelfde of soortgelijke producten.

Toch roept de naam Crompouce een interessante juridische vraag op. De naam is immers een combinatie van de woorden croissant en tompouce. Een merk moet voldoende onderscheidend vermogen hebben om voor bescherming in aanmerking te komen. Een naam die uitsluitend een product beschrijft, kan daarom lastig als merk te beschermen zijn.

Daarnaast bestaat het risico dat een merknaam door zijn eigen succes een soortnaam wordt. Wanneer consumenten een merknaam niet langer herkennen als aanduiding van een bepaalde onderneming, maar als algemene benaming voor een product, kan dat gevolgen hebben voor de merkbescherming. Dat gebeurt echter niet automatisch: voor vervallenverklaring gelden specifieke juridische voorwaarden.

De discussie rondom de Crompouce laat zien hoe belangrijk het is om bij het kiezen en beschermen van een merk rekening te houden met het onderscheidend vermogen van de naam.

Wat gebeurde er na de Crompouce-hype?

In november 2023 werd bekend dat Bammetje Bakery juridische stappen tegen verschillende aanbieders overwoog. Sommige bakkers maakten vervolgens licentieafspraken om de naam Crompouce te mogen blijven gebruiken.

Ook Albert Heijn en Jumbo pasten de naam van hun producten aan. Beide supermarktketens bleven een vergelijkbaar gebak verkopen, maar gebruikten voortaan de benaming tompouce croissant.

Daarmee werd een belangrijk onderscheid zichtbaar: de bescherming van een merknaam is iets anders dan de bescherming van het product zelf. Het veranderen van een productnaam betekent niet automatisch dat het product niet meer verkocht mag worden.

Kan Bammetje Bakery de Crompouce zelf beschermen?

Naast merkenrecht kunnen ook auteursrecht en modelrecht een rol spelen bij de bescherming van productvormgeving.

Als de vormgeving van een product voldoende oorspronkelijk is en het resultaat vormt van vrije creatieve keuzes, kan deze onder omstandigheden auteursrechtelijk beschermd zijn. Voor modelrechtelijke bescherming moet de vormgeving onder meer nieuw zijn en een eigen karakter hebben.

Bij de Crompouce is dat niet vanzelfsprekend. Het product combineert immers twee bestaande gebaksoorten: een croissant en een tompouce. De vraag is of de concrete vormgeving voldoende onderscheidende kenmerken heeft om voor bescherming in aanmerking te komen.

Of Bammetje Bakery daadwerkelijk kan voorkomen dat andere ondernemers vergelijkbare producten verkopen, hangt daarom af van de specifieke omstandigheden en de rechten waarop de bakkerij zich kan beroepen.

Rudi Holzhauer: over gebruik en misbruik van IE-rechten

Onze Of Counsel Rudi Holzhauer houdt helemaal niet van zoetigheid, maar kwam destijds toch met de volgende inbreng. Het laatste woord over de Crompouce bleek nog niet gezegd.

HEMA-uiting over de Crompouce tijdens de discussie over merkbescherming
De uiting van HEMA die Rudi’s aandacht trok tijdens de Crompouce-discussie in 2023.

Vooral de uitspraak van HEMA die op de afbeelding te zien is, sprak hem aan.

Leidse hoogleraar Dirk Visser publiceerde destijds materiaal op LinkedIn van het laatste college IE/merkenrecht, met als docent Willem Leppink. Hoewel er veel Crompoucen in de zaal aanwezig waren, werden die helaas niet op LinkedIn gedeeld.

Net als de Jiskefet-zaak zette deze Crompouce-zaak Rudi ertoe aan om na te denken over de ratio’s, over gebruik en misbruik van IE-rechten. Daarvoor is hij mede aan ons kantoor verbonden. Op zich ligt de IE best duidelijk op tafel, maar hij wil daar iets aan toevoegen.

Van Crompouce naar PouceCras – over gebruik en misbruik van IE

We beperken ons tot Crompouce woord en vorm. Het product zelf is in beginsel vrij. Iedereen mag een vergelijkbaar gebak maken, voor zover daarmee geen rechten van derden worden geschonden. Ik verwijs naar de recepten op internet. Supermarkten overwogen destijds om het woord niet meer te gebruiken, maar de verkoop bleef doorgaan.

Een woord en een vorm kunnen beschermd worden door het auteursrecht, het merkenrecht, het modellenrecht en het onrechtmatige-daadsrecht. De eerste en de laatste zonder registratie. De middelste twee met registratie.

Ook een enkel woord kan onder bijzondere omstandigheden auteursrechtelijk worden beschermd. Het woord ‘verrukkulluk’ van Remco Campert is een voorbeeld dat in deze discussie wordt aangehaald. Gewoon de basis EOKPS-toets aanleggen: eigen oorspronkelijk karakter en persoonlijk stempel van de maker. Datzelfde geldt in het auteursrecht voor een vorm.

Voor het woordmerk en het model is de toets door het BBIE kennelijk positief uitgevallen. Zo’n inschrijving zegt wel iets, maar niet alles. Het is en blijft uiteindelijk de rechter die de geldigheid van zo’n inschrijving kan beoordelen. Is het al dan niet onderscheidend? Is het al dan niet nieuw? De rechter beoordeelt ook of sprake is van een auteursrechtelijk beschermd werk en of er iets onrechtmatig slaafs is nagebootst.

Dirk Visser en Willem Leppink legden deze IE-rechten met de betreffende criteria voor aan hun studenten. Zie hier iets van de uitkomsten.

Laten we er ook eens over nadenken

Als wetenschapper ben en blijf ik altijd betrokken bij de ratio van recht en bij vragen van averechts recht. Het auteursrecht beoogt creatieve prestaties te bevorderen. Hebben we dat auteursrecht nodig om Crompouce te creëren?

Het merkenrecht wil onder meer verwarring over de commerciële herkomst tegengaan. Ook bij slaafse nabootsing staat het tegengaan van verwarring centraal. Waar is hier sprake van verwarring? Wat is het maatschappelijk belang van het exclusief maken van een woord als Crompouce?

Meer en meer lijken IE-rechten te verworden tot verdienmodellen voor rechthebbenden, die vaak op afstand staan van de oorspronkelijke bedenkers. Daar zijn IE-rechten van oorsprong niet voor bedoeld. Ik pleit dan steeds weer voor het teruggaan naar de ratio van een IE-recht. Het vakgebied wordt dan een heel stuk kleiner.

De PouceCras

De PouceCras wilde ik destijds gaan deponeren als merk, maar een supermarkt mocht het ook doen. En dan zou ik, of zouden wij, vervolgens publiekelijk afstand doen van het merkenrecht. Vergelijkbaar met een bewuste voorpublicatie van een uitvinding. Daarna kan iedereen zijn gang gaan.

Dat PouceCras u doet denken aan poespas is IE-rechtelijk trouwens zeker ook van belang, maar dat is voor een andere blog.

Wil je meer weten over merkenrecht, auteursrecht of de bescherming van jouw product?
Ons New Legal-team helpt je graag verder. Neem contact met ons op.