Muziekrechten verkopen: auteursrecht en naburige rechten
Ze vliegen tegenwoordig als warme broodjes over de muzikale toonbank: muziekrechten van grote internationale artiesten, die voor bedragen tot diep in de miljoenen worden verkocht. Zo verkocht popster Katy Perry in 2023 belangen in haar muziekrechten voor een gerapporteerd bedrag van 225 miljoen dollar. Ook Justin Bieber en Bruce Springsteen sloten omvangrijke deals. In 2024 werd bovendien bekend dat de muziekrechten van Queen voor ongeveer 1 miljard Britse pond zouden worden overgenomen. Kijkend naar de bedragen lijkt verkopen een logische keuze, maar is dat altijd het geval? Wij duiken er dieper op in.
Het verkopen van muziekrechten
De eerste vraag die gesteld mag worden wanneer muziekrechten worden verkocht, is om welke rechten het precies gaat. Gaat het om het auteursrecht op de compositie en songtekst, of om rechten die verbonden zijn aan de opname en uitvoering van de muziek?
Het eerste aspect betreft auteursrechten, die bijvoorbeeld kunnen toekomen aan de componist en tekstschrijver. Het tweede aspect betreft onder meer naburige rechten van uitvoerende kunstenaars en producenten van geluidsopnamen.
Deze rechten kunnen afzonderlijk worden geëxploiteerd of overgedragen en brengen verschillende inkomstenstromen met zich mee. Een artiest is bovendien niet automatisch de rechthebbende op alle rechten die bij een nummer horen.
In dit artikel richten we ons voornamelijk op het verkopen en exploiteren van auteursrechten.
Twee manieren om auteursrechten te exploiteren
Wie als auteur inkomsten wil ontvangen uit zijn auteursrechten, kan onder meer kiezen voor een overdracht van rechten of het verstrekken van een exclusieve exploitatielicentie.
Overdracht van auteursrecht
Bij een overdracht draagt de auteur de overeengekomen auteursrechten geheel of gedeeltelijk over aan een andere partij. Daartegenover kan een eenmalige vergoeding staan. De koper wordt rechthebbende op de overgedragen rechten en kan deze vervolgens exploiteren binnen de grenzen van de overeenkomst en de wet.
De auteur kan de eenmaal overgedragen rechten niet nogmaals aan een andere partij overdragen, tenzij hij deze later opnieuw verkrijgt.
Exclusieve exploitatielicentie
Bij een exclusieve licentie blijft het auteursrecht bij de rechthebbende, maar krijgt een andere partij het exclusieve recht om het werk op de afgesproken wijze te exploiteren. Zo’n licentie kan bijvoorbeeld voor tien jaar worden verleend.
Na afloop van de overeengekomen termijn eindigt de licentie in beginsel volgens de contractuele afspraken. De rechthebbende kan dan opnieuw beslissen hoe hij de betreffende rechten wil exploiteren.
Welke optie het meest aantrekkelijk is, hangt af van de financiële afspraken, de duur, de omvang van de rechten en het toekomstperspectief van de muziek.
Het toekomstperspectief van muziek door streaming
Een belangrijke factor bij de waardering van muziekrechten is het toekomstperspectief van een nummer of catalogus.
Door de opkomst van streamingdiensten kunnen ook oudere nummers nog jarenlang inkomsten genereren. Een lied dat tientallen jaren geleden werd uitgebracht, kan opnieuw populair worden door een film, serie of sociale media.
Dat maakt muziekrechten interessant voor investeringsmaatschappijen. Zij kopen rechten met de verwachting dat de toekomstige inkomsten opwegen tegen de aankoopprijs.
Voor de verkopende artiest of auteur is de afweging anders: is een groot bedrag ineens aantrekkelijker dan mogelijke inkomsten gedurende de komende jaren?
De leeftijd van de auteur en de beschermingsduur
Een ander aspect dat kan meewegen bij de aankoop van auteursrechten, is de resterende beschermingsduur.
In Nederland geldt als hoofdregel dat auteursrecht bescherming biedt tot zeventig jaar na het overlijden van de maker, gerekend vanaf 1 januari van het daaropvolgende jaar. Voor werken met meerdere makers kunnen bijzondere regels gelden.
Dat betekent niet dat de auteur na overlijden zelf nog royalty’s ontvangt. De inkomsten kunnen gedurende de resterende beschermingsduur toekomen aan de erfgenamen of andere rechthebbenden.
Voor een koper kan de resterende beschermingsduur invloed hebben op de waarde van een catalogus. Daarbij spelen ook de verwachte populariteit, exploitatiemogelijkheden en bestaande contractuele afspraken een belangrijke rol.
Hoe belangrijk zijn de royalty’s?
De hoeveelheid en waarde van de royalty’s die aan de betreffende rechten verbonden zijn, vormen een derde belangrijke factor.
Een nummer kan wereldwijd populair zijn, maar dat betekent niet automatisch dat één artiest alle inkomsten ontvangt. Wanneer meerdere componisten, tekstschrijvers of andere rechthebbenden betrokken zijn, kunnen de inkomsten verdeeld worden.
Daarom is het belangrijk om vooraf goed vast te stellen welke rechten daadwerkelijk worden verkocht, welk aandeel de verkoper bezit en welke inkomsten daaruit voortvloeien.
Behoudt de artiest het recht op naamsvermelding?
Een ander interessant aspect is dat een auteur ook na overdracht van zijn auteursrecht bepaalde persoonlijkheidsrechten behoudt.
Volgens artikel 25 van de Auteurswet beschikt de maker onder meer over rechten die betrekking hebben op naamsvermelding en de bescherming van zijn werk tegen bepaalde wijzigingen of aantastingen.
Deze persoonlijkheidsrechten kunnen niet worden overgedragen zoals gewone exploitatierechten. Van sommige persoonlijkheidsrechten kan de maker wel afstand doen. Ook is het recht op naamsvermelding niet in iedere situatie absoluut.
De persoonlijkheidsrechten gaan na overlijden niet automatisch over op de erfgenamen. De maker kan wel bij testament of codicil iemand aanwijzen die deze rechten na zijn overlijden kan uitoefenen.
Muziekrechten verkopen: een interessante keuze?
Het verkopen van muziekrechten kan financieel aantrekkelijk zijn, maar vraagt om een zorgvuldige afweging.
De wijze van overdracht of licentieverlening, het toekomstperspectief van de muziek, de resterende beschermingsduur en de verdeling van royalty’s bepalen mede de waarde van de rechten.
Voor zowel kopers als verkopers is het daarom belangrijk om vooraf duidelijke afspraken te maken over welke rechten worden overgedragen, welke inkomsten daaronder vallen en welke bevoegdheden de oorspronkelijke rechthebbende behoudt.
Wil je meer weten over het kopen, verkopen of exploiteren van muziekrechten?
Ons New Legal-team heeft ruime ervaring met de entertainment- en muziekbranche en staat graag voor je klaar.