Van idee naar ontwerp: wie is rechthebbende?

Een nieuw productontwerp. Een innovatieve verpakking. Een gebruiksvoorwerp met een slimme vormgeving. Een website, softwaretoepassing of creatieve campagne. Ondernemingen creëren iedere dag waarde. Soms zichtbaar voor klanten, soms meer op de achtergrond. Maar achter veel van deze creaties zit tijd, kennis en worden investeringen gedaan.

Dan ontstaat een belangrijke vraag:

Wie heeft eigenlijk de rechten op wat er is gemaakt?

Dat lijkt een eenvoudige vraag, maar het antwoord hangt af van verschillende factoren.

Auteursrecht beschermt meer dan alleen teksten en foto’s
Het auteursrecht is natuurlijk vooral bekend van boeken, foto’s of video’s. Maar de bescherming is veel breder. Denk aan ontwerpen van producten, gebruiksvoorwerpen, verpakkingen, vormgeving van websites en software.

De belangrijkste voorwaarde is dat het werk een eigen, oorspronkelijk karakter heeft en het resultaat is van creatieve keuzes. Een goed idee alleen is niet beschermd. Maar de concrete creatieve uitwerking van dat idee kan dat wel zijn. 

Een ontwerp kan meerdere vormen van bescherming hebben
Een veelgestelde vraag is: als een productontwerp beschermd kan worden via het modelrecht, waarom heb je dan nog auteursrecht nodig?

Het antwoord: beide rechten beschermen iets anders.

Het modelrecht is vorige week al ter sprake gekomen. Het modelrecht richt zich specifiek op het uiterlijk van een product en vraagt om registratie. Het kan daardoor veel zekerheid bieden over de beschermde vormgeving.

Auteursrecht ontstaat automatisch en kan bescherming bieden wanneer een ontwerp voldoende oorspronkelijk en creatief is. In sommige gevallen kunnen beide rechten naast elkaar bestaan.

Een bijzonder ontworpen stoel, een herkenbare verpakking of een onderscheidend product kan dus meerdere beschermingsmogelijkheden hebben. 

Betalen voor een creatie betekent niet automatisch eigenaar zijn
Een veelvoorkomende misvatting bij ondernemers is:

“Wij hebben ervoor betaald, dus het is van ons.”

Juridisch ligt dat niet altijd zo eenvoudig. Wanneer een externe partij iets maakt,  ligt het auteursrecht in beginsel bij de maker. Dat betekent dat het belangrijk is om vooraf afspraken te maken over het eigendom en overdracht van rechten, gebruiksmogelijkheden, aanpassingen en doorontwikkeling en gebruik in andere markten of voor andere producten.

Vooraf goede afspraken maken voorkomt dat je later beperkt wordt in het gebruik van iets waarin je hebt geïnvesteerd. Sommige ondernemers ontdekken helaas pas achteraf dat een belangrijk onderdeel van hun onderneming minder goed beschermd is dan gedacht. Door vooraf stil te staan bij de rechten, voorkom je verrassingen achteraf.

Doe de zomercheck voor jouw onderneming:

• Welke ontwerpen, producten of creaties zijn belangrijk voor ons?
• Weten we wie de auteursrechten daarop hebben?
• Zijn afspraken met externe partijen goed geregeld?
• Is een registratie verstandig? Denk daarbij niet alleen aan het registreren van modelrechten, maar ook van auteursrechten.

Heb je vragen naar aanleiding van deze check? Kunnen wij jou helpen bij het beoordelen van de gemaakte afspraken? Neem dan contact met ons op.

Volgende week in IE in de Zomerzon:
Een sterk merk bouw je niet alleen bij de Kamer van Koophandel; waarom merkregistratie een belangrijke stap kan zijn om je opgebouwde waarde te beschermen.