Ander bier in een Heinekenfust: wat deze uitspraak ondernemers leert

In de zomer drinken veel mensen graag een koud biertje op het terras. Maar wat als het bier in het fust niet overeenkomt met het merk dat op dat fust staat?

Een merk staat namelijk niet alleen op een product. Het kan ook zijn aangebracht op de verpakking waarin dat product wordt aangeboden. Dat blijkt uit een uitspraak van de rechtbank Amsterdam over het (her)vullen van Heinekenfusten met ander bier.

De betrokken ondernemingen maakten volgens de rechtbank merkinbreuk en werden onder meer veroordeeld tot betaling van € 1.500.000,00 als voorschot op de schadevergoeding. De uitspraak laat zien dat ondernemers voorzichtig moeten zijn met het hergebruiken van merkverpakkingen.

Wat was er aan de hand?

Heineken Nederland, Heineken Brouwerijen, Amstel Brouwerij en Brand Bierbrouwerij traden gezamenlijk op tegen verschillende partijen die Heinekenfusten en kelderbierinstallaties zouden hebben gebruikt voor ander bier dan bier van Heineken.

De verweten activiteiten bestonden onder meer uit het inzamelen van Heinekenfusten, het hervullen daarvan met ander bier en het vervolgens aanbieden en verhandelen van de gevulde fusten.

Waarom leverde het hervullen merkinbreuk op?

Een merk stelt consumenten in staat om de herkomst van een product te herkennen. Wie een fust ziet waarop het merk Heineken staat, mag in beginsel verwachten dat het fust ook daadwerkelijk Heinekenbier bevat.

Wanneer hetzelfde fust met ander bier wordt gevuld, komt de uitstraling van de verpakking niet langer overeen met de werkelijke inhoud. Door het Heinekenmerk op het fust kan bij afnemers en consumenten de indruk ontstaan dat het bier afkomstig is van Heineken of dat er een commerciële band met Heineken bestaat.

De rechtbank verklaarde voor recht dat de betrokken partijen inbreuk hadden gemaakt op de merkrechten van Heineken. Ook oordeelde de rechtbank dat zij onrechtmatig tegenover Heineken hadden gehandeld.

Het vullen of laten vullen van Heinekenfusten en kelderbierinstallaties met ander bier werd verboden. Hetzelfde gold voor het invoeren, uitvoeren, in voorraad houden, aanbieden en verhandelen van dergelijke fusten.

Verstrekkende gevolgen voor de inbreukmakers

De uitspraak bleef niet beperkt tot een verbod op het hervullen van de fusten. De gedaagden moesten hun afnemers verzoeken om de geleverde Heinekenfusten te retourneren. De fusten die zij zelf nog in bezit hadden of later terugkregen, moesten aan Heineken worden afgegeven.

Daarnaast verbood de rechtbank het leveren van ander bier aan horecaondernemers die verplicht waren uitsluitend Heinekenbier te schenken. Ook het inzamelen en verwerven van Heinekenfusten werd verboden.

De gedaagden werden hoofdelijk veroordeeld tot betaling van € 1,5 miljoen als voorschot op de schadevergoeding. Daarnaast moesten zij alle verdere schade vergoeden en de winst afdragen die zij met het inbreukmakende gebruik van de merken hadden behaald.

Ook moesten zij uitvoerige informatie verstrekken over onder meer het aantal gebruikte fusten, hun afnemers, de distributiekanalen en de behaalde winst. Aan de veroordelingen werd een dwangsom verbonden van € 250.000 per overtreding en € 250.000 per dag dat een overtreding voortduurde, tot een maximum van € 15 miljoen.

Mag een merkverpakking nooit worden hergebruikt?

Niet ieder gebruik van een verpakking waarop een merk staat, vormt automatisch merkinbreuk. Van belang is vooral welke indruk het gebruik bij afnemers en consumenten wekt. Kan het publiek door de verpakking denken dat het product afkomstig is van de merkhouder? Is het oorspronkelijke merk nog duidelijk zichtbaar? En wordt de reputatie van het merk gebruikt om een ander product te verkopen?

Een ondernemer zou kunnen denken dat hij een legaal verkregen verpakking vrij mag hergebruiken. De wet bepaalt namelijk dat een merkhouder zich niet kan verzetten tegen verdere verhandeling van waren die met zijn toestemming in de Europese Unie in het verkeer zijn gebracht (art. 2.23 lid 3 BVIE). Bij het hervullen van verpakkingen gaat dit beroep op ‘uitputting’ echter doorgaans niet op.

Wat kunnen ondernemers hiervan leren?

De uitspraak laat zien dat een verpakking juridisch niet losstaat van haar inhoud. Een fust, fles, krat of andere verpakking waarop een merk staat, kan bij consumenten verwachtingen oproepen over de herkomst en kwaliteit van het product. Het gebruiken van andermans merkverpakking voor eigen waar is juridisch gelijk te stellen aan het aanbrengen van andermans merk op eigen waar.

Niet alleen degene die een verpakking daadwerkelijk hervult, kan worden aangesproken. Ook ondernemingen die betrokken zijn bij het inzamelen, opslaan, in voorraad houden, aanbieden of verhandelen van de betreffende verpakkingen maken gebruik van het merk en kunnen risico lopen. Een beroep op uitputting – de gedachte dat een legaal verkregen verpakking vrij mag worden hergebruikt – biedt daarbij geen bescherming.

De gevolgen van merkinbreuk kunnen veel verder gaan dan alleen een verbod. Een merkhouder kan onder meer schadevergoeding, winstafdracht, teruggave van producten, opgave van afnemers en distributiekanalen en hoge dwangsommen vorderen. Ook kan een veroordeling inhouden dat afnemers moeten worden verzocht de geleverde verpakkingen te retourneren.

De belangrijkste les voor ondernemers is dan ook om vooraf te controleren wie eigenaar en/of rechthebbende is van een verpakking, welke contractuele afspraken en/of regelgeving op het gebruik daarvan van toepassing zijn en welke indruk het hergebruik bij afnemers en consumenten kan wekken.

Wie een ander product verkoopt in een verpakking waarop nog het merk van een concurrent staat, gebruikt mogelijk ook dat merk en dat kan een kostbare vergissing zijn.

Vragen over het hergebruik van merkverpakkingen, merkinbreuk of de bescherming van jouw merk? Neem gerust contact met ons op.