NFT’s en auteursrecht: wat koop je eigenlijk?
In 2022 werd Authic gepresenteerd als een van de eerste Nederlandse platforms voor NFT’s. Bij dit platform konden niet zomaar alle makers van digitale kunst zich aanmelden. Het idee was om kunstenaars vooraf te screenen, zodat kopers meer zekerheid zouden krijgen over de herkomst van een NFT.
Maar ook wanneer een platform kunstenaars controleert, betekent dit niet automatisch dat iedere aangeboden NFT daadwerkelijk afkomstig is van de rechthebbende. Het blijft daarom belangrijk om te onderzoeken wie de aanbieder is en welke rechten deze bezit.
Bovendien roept de aankoop van een NFT een belangrijke juridische vraag op: welke rechten krijg je eigenlijk wanneer je digitale kunst koopt?
Krijg je bij aankoop van een NFT ook het auteursrecht?
Bij de overdracht van een NFT van digitale kunst worden de auteursrechten en eventuele naburige rechten op het onderliggende werk niet automatisch overgedragen.
Een NFT kan bijvoorbeeld dienen als digitaal bewijs van een transactie of als verwijzing naar een digitaal kunstwerk. Dat betekent echter niet dat de koper daarmee ook het recht verkrijgt om het werk te verveelvoudigen, commercieel te exploiteren of anderen het gebruik ervan te verbieden.
Welke rechten de koper daadwerkelijk verkrijgt, hangt af van de afspraken die bij de verkoop worden gemaakt.
Kan een kunstenaar hetzelfde werk opnieuw als NFT aanbieden?
Wanneer een kunstenaar een NFT verkoopt zonder daarbij het auteursrecht over te dragen of exclusieve afspraken te maken, kan de kunstenaar in beginsel bepaalde rechten op het onderliggende werk blijven uitoefenen.
Afhankelijk van de gemaakte afspraken kan het bijvoorbeeld mogelijk zijn om hetzelfde digitale kunstwerk opnieuw aan te bieden of andere NFT’s uit te geven die naar dat werk verwijzen.
Dat kan gevolgen hebben voor de exclusiviteit die een koper verwacht. Het ontbreken van een auteursrechtoverdracht betekent echter niet automatisch dat een NFT geen waarde heeft. De waarde kan ook samenhangen met de herkomst, schaarste, verzamelwaarde en vraag naar het digitale object.
Hoe worden auteursrechten bij een NFT overgedragen?
Wil een koper niet alleen een NFT verkrijgen, maar ook de auteursrechten op het onderliggende kunstwerk, dan moeten daar afzonderlijke afspraken over worden gemaakt.
Naar Nederlands recht vereist de overdracht van auteursrechten een daartoe bestemde akte. Het kopen of overdragen van een NFT via een blockchain is daarom op zichzelf niet voldoende om vast te stellen dat ook de auteursrechten rechtsgeldig zijn overgedragen.
Daarnaast moet duidelijk zijn welke rechten worden overgedragen, wie daarover mag beschikken en of er al licenties of andere afspraken met derden bestaan.
Een alternatief voor volledige overdracht kan het verlenen van een licentie zijn. Daarmee krijgt de koper toestemming voor bepaalde vormen van gebruik, terwijl het auteursrecht bij de oorspronkelijke rechthebbende blijft.
Waar moet je op letten bij het kopen van digitale kunst?
Wie een NFT van digitale kunst wil kopen, doet er verstandig aan om vooraf vast te stellen wie de maker en rechthebbende van het onderliggende werk is.
Daarnaast is het belangrijk om te controleren welke gebruiksrechten bij de aankoop zijn inbegrepen, of exclusiviteit wordt gegarandeerd en of de verkoper bevoegd is om de betreffende rechten over te dragen.
Een NFT kan een interessant digitaal verzamelobject zijn, maar biedt op zichzelf geen garantie voor authenticiteit, exclusiviteit of toekomstige waarde.
Vragen over NFT’s en auteursrecht?
Wil je weten welke rechten je verkrijgt bij de aankoop van een NFT? Of heb je hulp nodig bij het opstellen van een licentieovereenkomst of de overdracht van auteursrechten op digitale kunst? Onze advocaten helpen je graag om de juiste afspraken vast te leggen.