Ook in spoedgevallen
jouw New Legal partner.
Spoednummer: 06-51 94 11 54
TLG – Kantoor AMSTERDAM

TLG – Kantoor AMSTERDAM

De Lairessestraat 107
1071 NX Amsterdam

TLG – Kantoor Den Haag

TLG – Kantoor Den Haag

Badhuisweg 84
2587 CL Den Haag

TLG – Kantoor Rotterdam

TLG – Kantoor Rotterdam

Veerkade 1
3016 DE Rotterdam

Auteur: Diederik Donk Gelezen: 2272

Muziekplagiaat: wanneer is het kopiëren van muziek onrechtmatig?

Na Led Zeppelin, Coldplay, Robin Thicke, Katy Perry, The Beach Boys en Ed Sheeran, en zo kunnen we nog wel even doorgaan, kan ook Dua Lipa worden toegevoegd aan het rijtje artiesten die zijn beschuldigd van muziekplagiaat.

De Britse zangeres kreeg in 2022 te maken met meerdere beschuldigingen rondom haar hit Levitating uit 2020. De songwriters L. Russell Brown en Sandy Linzer stelden dat het nummer overeenkomsten vertoonde met Wiggle and Giggle All Night en Don Diablo. Ook de band Artikal Sound System diende een claim in, gebaseerd op het nummer Live Your Life.

Inmiddels hebben deze procedures een andere wending gekregen. De zaak van Artikal Sound System werd in 2023 beëindigd en in maart 2025 oordeelde een Amerikaanse rechter in het voordeel van Dua Lipa in de zaak van Brown en Linzer. De gestelde overeenkomsten waren onvoldoende om auteursrechtinbreuk aan te nemen.

Maar wanneer is het overnemen van muziek eigenlijk onrechtmatig? En waar ligt de grens tussen inspiratie, samplen en muziekplagiaat?

Wat houdt muziekplagiaat precies in?

Het muziekrecht kan naar Nederlands recht worden onderverdeeld in het auteursrecht op het muziekwerk, zoals de tekst en compositie, en de naburige rechten, die onder meer betrekking hebben op de uitvoering en de opname van het muziekwerk.

Wanneer iemand van muziekplagiaat wordt beschuldigd, hoeft dit niet te betekenen dat een volledig muziekwerk is overgenomen. Vaak gaat het om gedeelten van een bestaand nummer, bijvoorbeeld een melodie, een herkenbaar tekstfragment of een onderdeel van een opname.

Niet iedere muzikale overeenkomst levert echter een inbreuk op. Algemene muzikale stijlen, gangbare akkoordenschema’s of andere niet-beschermde elementen kunnen niet zonder meer worden gemonopoliseerd. Of sprake is van auteursrechtinbreuk, hangt onder meer af van de vraag of beschermde, oorspronkelijke elementen van een muziekwerk zijn overgenomen.

Bij het gebruik van een bestaande geluidsopname kunnen daarnaast naburige rechten een rol spelen. Het is dus belangrijk om onderscheid te maken tussen het overnemen van een compositie en het daadwerkelijk gebruiken van een opname.

De procedures rondom Levitating illustreren hoe ingewikkeld die beoordeling kan zijn. Twee nummers kunnen voor luisteraars op elkaar lijken, zonder dat juridisch sprake is van auteursrechtinbreuk.

Gebruik van muziekwerken met toestemming

Uiteraard wordt er in de muziekindustrie ook volop gedeeld en maken artiesten op een rechtmatige manier gebruik van elkaars muzikale werken. Denk bijvoorbeeld aan de hedendaagse elektronische muziekscene, waarin veel nummers samples bevatten van oudere disco- en popmuziek.

Wanneer een artiest toestemming verkrijgt van de rechthebbende, bijvoorbeeld door middel van een licentie, kan het gebruik van een bestaand muziekwerk of een opname worden toegestaan. Daarbij moet wel rekening worden gehouden met de verschillende rechten die op de compositie en de opname kunnen rusten.

Maar wat als die toestemming ontbreekt?

In de bekende Pelham-zaak heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie in 2019 geoordeeld dat het overnemen van een geluidsfragment in beginsel inbreuk kan maken op de rechten van een fonogrammenproducent. Dat ligt anders wanneer het fragment in een gewijzigde en voor het oor onherkenbare vorm in een nieuw werk wordt opgenomen.

In april 2026 heeft het Hof van Justitie bovendien nadere uitleg gegeven over de uitzondering voor pastiche. Onder bepaalde voorwaarden kan het gebruik van beschermde elementen, waaronder samples, binnen die uitzondering vallen. Dat betekent echter niet dat iedere creatieve bewerking of sample zonder toestemming is toegestaan.

Wanneer wordt samplen een probleem?

Dua Lipa maakt zelf ook gebruik van muzikale verwijzingen en samples. Zo bevat haar nummer Love Again een herkenbaar muzikaal fragment dat eerder te horen was in Your Woman van White Town. De oorsprong daarvan ligt bij My Woman, bekend van de uitvoering door Lew Stone, The Monseigneur Band en Al Bowlly.

De meningen over het samplen van muziek zijn verdeeld. Enerzijds kan een oud, soms vergeten nummer op deze manier een nieuw leven krijgen. Anderzijds kan de vraag ontstaan of een nieuwe uitvoering voldoende recht doet aan het oorspronkelijke werk en aan de rechten van de makers.

Het onderscheid tussen inspiratie en inbreuk is daarom niet altijd eenvoudig te maken. Van belang is onder meer welke onderdelen worden gebruikt, of deze juridisch beschermd zijn en of de benodigde toestemming is verkregen.

Gebruik van rechtenvrije muziekwerken

Muziekrechten zijn overigens niet onbeperkt en eeuwigdurend. Het auteursrecht op een muziekwerk vervalt in Nederland in beginsel 70 jaar na het overlijden van de maker, gerekend vanaf 1 januari van het daaropvolgende jaar.

Voor naburige rechten gelden andere beschermingstermijnen. De rechten op bepaalde uitvoeringen en geluidsopnamen kunnen bijvoorbeeld 50 of 70 jaar beschermd blijven, afhankelijk van het soort recht en de omstandigheden.

Het verlopen van het auteursrecht op een compositie betekent daarom niet automatisch dat iedere bestaande opname van dat muziekwerk vrij gebruikt mag worden.

Vooral in de hiphopscene zijn samples en bewerkingen van klassieke muziek populair. Een bekend voorbeeld is I Can van Nas, waarin de melodie van Beethovens Für Elise wordt gebruikt.

Omdat Beethoven al meer dan 70 jaar geleden is overleden, is zijn oorspronkelijke compositie niet langer auteursrechtelijk beschermd. Voor het gebruik van een specifieke, bestaande opname kunnen echter nog wel naburige rechten gelden.

Inspiratie of onrechtmatig kopiëren?

Muziek ontstaat zelden volledig los van wat eraan voorafging. Artiesten laten zich inspireren door bestaande stijlen, melodieën en composities. Dat is op zichzelf niet verboden en vormt juist een belangrijk onderdeel van muzikale ontwikkeling.

Maar wanneer beschermde onderdelen van een bestaand muziekwerk of een opname zonder toestemming worden overgenomen, kan de grens naar auteursrechtinbreuk of inbreuk op naburige rechten worden overschreden.

De zaken rondom Dua Lipa laten zien dat een beschuldiging van plagiaat niet automatisch betekent dat daadwerkelijk sprake is van een juridische inbreuk. Uiteindelijk draait het om de bescherming van de oorspronkelijke muzikale prestatie én de ruimte voor nieuwe creativiteit.

Vragen over muziekrechten?

Heb jij vragen over het gebruik van muziekwerken, bijvoorbeeld door middel van een sample? Of denk je dat een derde inbreuk maakt op jouw auteursrechten of naburige rechten? Neem dan contact op met onze advocaten Diederik Donk en Pien Bos. Zij denken graag met je mee.

Maak hier een afspraak met Diederik of Pien.

Bronnen

  1. NU.nl – Dua Lipa voor de tweede keer aangeklaagd voor plagiaat (2022).
  2. HvJ EU 29 juli 2019, ECLI:EU:C:2019:624 (Pelham).
  3. HvJ EU 14 april 2026, zaak C-590/23 (Pelham, pastiche).
  4. Reuters – Dua Lipa wins Levitating copyright case (27 maart 2025).
  5. Auteursrecht.nl – Beschermingsduur van naburige rechten.